Gramatyka potrzebna na egzamin ósmoklasisty

Dzisiaj zagłębimy się w temat gramatyki, a mianowicie gramatykę i struktury gramatyczne potrzebne wam na egzaminie ósmoklasisty. Gramatyka wymaga na egzamin nie jest aż tak obszerna, ale jednak jest niezbędna do napisania wpisu na blogu lub e-maila nieformalnego.

A więc, bez zbędnej zwłoki, bierzmy się do roboty!

Czasy teraźniejsze

Present Simple → czas, który jako pierwszy omawiamy od klasy 5 do 8 szkoły podstawowej – używamy kiedy mówimy o czymś regularnym, powtarzalnym, albo o czymś co zawsze ma miejsce (np. Co tydzień mam jeden lub dwa sprawdziany.)

Present Continuous → czas teraźniejszo-przyszły – często przez człon “continuous” nazywany ciągłym – ale w tym przypadku nie ma to jakiegoś znaczenia (lepiej to widać w czasie przeszłym, ale do tego dojdziemy); używamy kiedy mówimy o sytuacji, która dzieje się teraz, bądź w obrębie czasu, w którym mówimy; używamy też tego czasu jak mówimy o nawykach, które nas irytują (rzadko o tym mówią w szkole, więc może dla niektórych z was będzie to jakaś nowość) oraz w kontekście czasu przyszłego – kiedy mówimy o zaplanowanych czynnościach w przyszłości, które wydarzą się na 95% (te 5% to sytuacje niezależne od nas – choroba, powódź itd.)

Czasy przeszłe

Past Simple → czas przeszły tzw. prosty – używamy kiedy mówimy o sytuacjach, które wydarzyły się w konkretnym momencie w przeszłości (tzn. zostały w 100% wykonane np. Mój sąsiad skosił wczoraj trawę – wiemy, że zrobił to wczoraj w całości), kiedy opowiadamy co robiliśmy w danym dniu (kiedy ten dzień już jest zakończony – nie możemy opowiedzieć o dzisiaj np. jeśli dzień jeszcze trwa!) i kiedy mówimy o starych zwyczajach i nawykach (tu pojawia się dodatkowo konstrukcja USED TO)

Past Continuous → czas przeszły ciągły (tu to słowo się przyda) – używamy kiedy mówimy o sytuacjach ciągłych, które działy się w przeszłości (tu jest wyraźna różnica w porównaniu do czasu Past Simple, gdzie w 100% wiemy, że dana sytuacja wydarzyła się w danym momencie – tu mamy bardziej niepewną sytuację, bo wiemy, że sytuacja działa się w danym momencie, ale nie do końca wiemy kiedy ona się skończyła – “Mój sąsiad kosił trawę wczoraj o 19” – wiemy, że kosił, ale kiedy skosił? Nie wiemy). Używamy tego czasu też kiedy mamy dwie lub więcej osób, które wykonywały różne czynności, ale w tym samym czasie (np. Kiedy uczyłem się do egzaminu, moja mama piekła karpatkę), ostatnie zastosowanie to kiedy czynność długa (Past Continuous) zostaje przerwana przez czynność krótką (Past Simple) – “Kiedy spacerowałam po ogrodzie, nagle zobaczyłam małego kota.”

Present Perfect → czas przeszło-teraźniejszy – używamy kiedy jakaś sytuacja rozpoczęła się w przeszłości i trwa do chwili obecnej (np. “Znam się z moją BFF od 10 lat.”), kiedy coś wydarzyło się przed chwilą – z użyciem słówek: just, already, yet (np. Przecięłam się nożem! – dopiero przed chwilką to się wydarzyło), kiedy się czymś chwalimy – czyli coś się wydarzyło i nie podajemy momentu, w którym się to wydarzyło (np. “Kupiłem samochód!” – Czy kogoś to interesuje ? Absolutnie nie! Ważne, że auto zostało kupione no ba!) i kiedy opowiadamy o czymś co się stało w dniu dzisiejszym – jeśli on jeszcze trwa (np. “Wypiłam dzisiaj 2 kawy” – jest 10 więc mogę wypić jeszcze ze 3 jeśli chce). To samo tyczy się doświadczeń życiowych – jeśli mówimy o J.K. Rowling, że napisała ileś tomów Harry’ego Pottera to powiemy to w czasie Present Perfect, ale jeśli mówimy o kimś zmarłym to powiemy w Past Simple – bo ten ktoś już nie żyje i nie może napisać więcej książek.

Co warto jeszcze wiedzieć?

Różnica pomiędzy czasami “Simple” i “Continuous” są bardzo widoczne, ale oprócz samych zastosowań jest jeszcze jedna kwestia istotna, której nie wolno pominąć. Mamy dwie grupy czasowników : statyczne i dynamiczne. Czasowniki statyczne obejmują grupy : preferencje, opinie i przemyślenia, zmysły, posiadanie oraz wyjątki (np. like, love, guess, mind, smell, taste, have, own, cost itd.) Ważne jest to, że do tych czasowników NIE WOLNO DODAWAĆ KOŃCÓWKI -ING!

Czasowniki dynamiczne to czasowniki, które w naszym rozumowaniu będą trwały więcej niż no dajmy przykład 20 sekund, czyli czasowniki typu: listen, write, cook, eat itd. Słowa typu: notice (zauważać), hear (usłyszeć) czy tell (powiedzieć) – nie będą się zaliczały do tej grupy ze względu na długość ich trwania.

Czasy przyszłe:

Future Simple → najprostszy czas przyszły pod względem budowy zdania – no uwierzcie mi! Tak naprawdę po osobie dodajecie “will” albo “won’t”(w zdaniu przeczącym + bezokolicznik i jesteśmy w domu!) – jeśli chodzi o zastosowanie to jest to czas, który ma najmniejsze prawdopodobieństwo, że się wydarzy (pomiędzy 0 a 20%). Stosujemy go kiedy komuś coś obiecujemy, spontanicznie podejmujemy decyzję, pomagamy komuś oraz gdy spekulujemy, że coś się wydarzy, ALE nie mamy żadnego dowodu, że to się wydarzy (wyobraźcie sobie, że jesteście na spacerze, jest piękna pogoda, świeci słońce – no sielanka – i nagle tak z nikąd mówicie, że zacznie padać deszcz, bez żadnego dowodu, tak o po prostu)

Be going to → Nie jest to taki “prawowity” czas, ale jak najbardziej powinien się tutaj pojawić. Jest on na drugim miejscu jeśli chodzi o prawdopodobieństwo, że coś się wydarzy, bo tutaj już wchodzi nam słowo “plan”. Idealnym tłumaczeniem na konstrukcję “be going to” będzie “zamierzam”. A więc, tutaj mamy styczność z jakimś planem, który ma szanse 50/50, że się wydarzy (czyli mamy jakiś plan, zaczynamy go realizować w jakimś stopniu, ale czy się powiedzie to ciężko powiedzieć – z różnych względów). Drugie zastosowanie to spekulowanie, że coś się wydarzy, ALE tu w porównaniu do Future Simple mamy już jakiś dowód na to, że to się wydarzy (np. Idziemy sobie ulicą i spoglądamy na niebo. Widzimy ciemne chmury, które się zbliżają – w tym przypadku gdy powiemy “Oo! Będzie padać!” to użyjemy “Be going to” bo naszym dowodem są już wcześniej wspomniane chmury na niebie)

Strona bierna (Passive Voice)

Czas na moją ulubioną część gramatyki czyli na stronę bierną. Strona bierna w porównaniu do mowy zależnej, czyli Reported Speech, jest niesamowicie użyteczna. Tak naprawdę jesteście w stanie mieć z nią styczność każdego dnia jeśli jesteście na bieżąco, chociażby z amerykańską telewizją czy prasą. Jakiś czas temu była informacja o znalezieniu nowego leku. W nagłówkach mogliśmy wtedy zobaczyć zdanie “Cure for cancer was found”. Więc jak na załączonym obrazku widać, strona bierna nie jest tylko używana w murach szkoły, ale też poza nimi.

Sama strona bierna charakteryzuje się tym, że kładziemy nacisk na to co się wydarzyło, a nie kto to zrobił (to nie jest takie istotne). Tak jak w zdaniu: “Złodziej został złapany” – nie jest ważne kto, ale ważne, że to się stało. To jest tak naprawdę jedyne zastosowanie strony biernej. Nie jest to takie złe chyba, nie?

Przy budowaniu zdaniu w Passive Voice trzeba zwrócić szczególną uwagę na czasownik “to be”, który pełni tutaj kluczową rolę. Bez niego nie jesteśmy w stanie złożyć poprawnego zdania. Dodatkowo musimy pamiętać o końcówce “-ed” do czasowników regularnych lub o 3 formie czasowników z tabelki. Będzie się to prezentowało tak (dam wam też przykłady zdań, żeby to lepiej zrozumieć):

Present Simple → am/is/are (My house is cleaned every week.)
Present Continuous → am/is/are being (My house is being cleaned now.)
Past Simple → was/were (My house was cleaned yesterday.)
Past Continuous → was/were being (My house was being cleaned yesterday at 7 am.)
Present Perfect → have/has been (My house has been cleaned since 2010.)
Past Perfect → had been (My house had been cleaned before I came back home.)
Future Simple → will be (My house will be cleaned tomorrow.)
Czasowniki modalne (should, can, may etc.) → czasownik modalny + be (My house should be cleaned as soon as possible.)

Tryby warunkowe

Na egzaminie ósmoklasisty pojawić się mogą też tryby warunkowe. Tryby, które będą was obowiązywały to : 0 i 1.

0 tryb warunkowy – to tryb, w którym mówimy o sytuacjach, które zawsze mają taki sam skutek (lub odwrotnie) np. “Jeśli włożysz wodę do zamrażarki, to zmieni się w lód”.

Budujemy go używając Present Simple w dwóch częściach zdania (bo w trybach mamy dwa podrzędne zdania, oddzielone przecinkiem) : If + Present Simple + , + Present Simple.

1 tryb warunkowy – to tryb, w którym przedstawiamy możliwe skutki sytuacji teraźniejszej – czyli jak coś zrobimy to albo coś się wydarzy (albo nie) np. “Jeśli zarobię 1000 zł, kupię sobie nowe słuchawki” – Jak nie zarobię to nie kupię. Tworzymy go używając Present Simple i Future Simple: If + Present Simple + , + Future Simple.

Uwaga !

Przy trybach warunkowych uważajcie na zmianę miejsca słowa IF w zdaniu. Może być sytuacja, że znajdzie się on nagle w środku zdania. Wtedy to za nim idzie ten czas, który oryginalnie występuje po nim – czyli w przypadku 1, po If idzie Present Simple ( w 0 trybie nie mamy tego problemu, więc nie trzeba się tym przejmować).

To już wszystko na dzisiaj. Mam nadzieję, że rozwiałam jakieś wasze wątpliwości dotyczące gramatyki wymaganej do egzaminu ósmoklasisty. Pamiętajcie, że wszystkiego da się nauczyć – tylko trzeba trochę nad tym popracować.