Ważnym zadaniem egzaminacyjnym jest notatka syntetyzująca. Za pełną realizację tego zadania można otrzymać 4 punkty, czyli warto poznać zasady jej redagowania i usprawnić swoje umiejętność w tym zakresie.
Zacznijmy od zalety tego zadania (oczywiście z punktu widzenia ucznia) nikt z maturzystów nie zna tekstów, które wykorzystali autorzy zadania, czyli wszyscy piszący mają taki sam start. Od uważności maturzystki/ maturzysty zależy jakość realizacji zadania.
Co należy wiedzieć, skoro tekstów nie czytaliśmy przed egzaminem, nie ma ich na liście lektur?
Warto wiedzieć, że autorzy zadania musieli wybrać i zestawić ze sobą dwa teksty, których temat i sposób jego ujęcia dają możliwości szukania stanowisk autorów, podobieństw i różnic w ich rozumieniu nadrzędnego tematu. Założenie jest też takie, aby teksty dotyczyły tematów bliskich maturzystce/maturzyście, ale nie zawierały treści kontrowersyjnych, dyskusyjnych, drażliwych, zbyt emocjonalnych.
Zadanie sprawdza umiejętność czytania, analizowania, interpretowania tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji. Sprawdza też kompetencje językowe maturzystki/maturzysty, umiejętności przetwarzania i odczytywania informacji jawnych i ukrytych w tekstach, odróżniania informacji ważnych od drugorzędnych oraz umiejętność budowania spójnej wypowiedzi.
Materiał szkoleniowy na temat notatki znajduje się na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Można zapoznać się z ważną częścią teoretyczną i wykonać ćwiczenia >
Warunki zdobycia 4 punktów za realizację zadania
Należy pamiętać o uważnym przeczytaniu i przeanalizowaniu polecenia do zadania. Notatka musi mieścić się w granicach 60-90 wyrazów, musi być zgodna z tematem podanym w poleceniu. Warunkiem koniecznym otrzymania 1 punktu jest właściwe rozpoznanie stanowisk obu autorów i napisanie o tych stanowiskach. Zestawienie stanowisk, czyli pokazanie tego, co wspólne i tego, co inne w stanowiskach, sprawi, że egzaminator może przyznać trzy punkty, jeśli zachowano właściwy poziom uogólnienia i spójność, Dodatkowy punkt otrzymuje maturzystka/ maturzysta, którzy w swojej realizacji nie popełnili więcej niż dwóch błędów językowych.
Jak to zrobić?
Przede wszystkim uważnie przeczytaj dwa teksty dołączone do tej części egzaminu, która nazywa się Język polski w użyciu. Nie spiesz się, podkreślaj słowa kluczowe, ( błędem jest to, że maturzyści na ogół niczego nie zaznaczają w wydrukowanych tekstach, może nie wiedzą, że mogą to robić?, oczywiście podkreślaj tylko tym długopisem, którym piszesz realizacje wszystkich zadań egzaminacyjnych) notuj na marginesie swoje spostrzeżenia, ustal sobie jakiś własny kod zaznaczeń tego, co podobne, tego, co różne w obu fragmentach tekstów ( najczęściej są to fragmenty), ponieważ łączna ilość znaków jest ograniczona zasadami redagowania zadania.
Skąd masz wiedzieć, co jest kluczowe, ważne? Takim kryterium będzie dla ciebie temat notatki syntetyzującej, który jest podany w pełnej treści polecenia do ostatniego zadania testu Język polski w użyciu. Pamiętaj więc o brzmieniu tematu, pamiętaj też o tym, że nie jesteś proszona/ proszony o to, aby streścić teksty. Masz konkretny temat i w związku z nim wybierasz z obu tekstów to wszystko, co z tematem się łączy, pokazuje stanowiska autorów obu tekstów, podobieństwa, różnice, czyli to, co w ujęciu autorów jest wspólne, a co różne.
Uwaga! Nie pomijaj zadań, które do notatki prowadzą, ponieważ doskonale przygotowują do jej napisania i przypominają, że musisz odwoływać się do obu tekstów. Należy uważnie analizować polecenia, gdyż od ich zrozumienia zależy jakość i sposób realizacji rozwiązania.
Co znaczy rozstrzygnij, uzasadnij, odwołaj się, oceń prawdziwość?
Oto przykład zadania z arkusza maturalnego oraz kryteria oceny:
1 pkt – rozstrzygnięcie oraz podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu.
2 pkt – rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów.
Zadanie 2. (0–2)
Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie, czyli twoja decyzja, tak/nie/częściowo tak. Pamiętaj, że nie jest ważne jakieś twoje przeczucie, podejrzenie, że tak jest, liczy się tylko wiedza, która wynika z tekstów i którą umiesz udowodnić na ich podstawie, czyli uzasadniasz swoje rozstrzygnięcie.
Sprawdź się korzystając ze źródeł Centralnej Komisji Egzaminacyjnej
Wykonaj ćwiczenie, które pozwoli ci sprawdzić, czy rozumiesz i właściwie stosujesz zasady redagowania notatki syntetyzującej. Można wykorzystać teksty z arkusza maturalnego >
- Przeczytaj teksty i wskazówkę egzaminacyjną zamieszczoną przed nimi
- Zaznacz w każdym tekście stanowisko autora na temat podany w zadaniu nr 5. * *
- Korzystaj z pióra, długopisu (nie wolno robić tego ołówkiem!)
- Przeanalizuj polecenia w każdym z pięciu zadań; co znaczy podaj cechę, rozstrzygnij, uzasadnij, oceń, napisz notatkę syntetyzującą
- Zredaguj notatkę na podstawie obu tekstów i pamiętaj o temacie!
- Sprawdź swoją realizację korzystając z tabeli, wpisz Tak/ Nie
Przykładowe realizacje znajdziesz w zasadach oceniania rozwiązań zadań (strony 2-9) >
Słowa – klucze
- Podaj – wymień na podstawie tekstu.
- Rozstrzygnij – zdecyduj na podstawie tekstu/ tekstów o poprawności rozwiązania, wybierz wariant rozwiązania wynikający z tekstu.
- Uzasadnij – wzmocnij swoje rozstrzygnięcie odwołaniem do treści tekstu, przywołaniem z tekstu informacji, która twoje rozstrzygnięcie ilustruje.
- Oceń – funkcjonalnie wykorzystaj swoją wiedzę do tego, aby np. zdecydować, które z podanych treści są prawdziwe, które są fałszywe.
- Temat notatki syntetyzującej – jest podany w treści zadania.
